***
U vezi sa prvom tačkom Dnevnog reda, polazeći od navoda u Izvještaju Evropske komisije o Crnoj Gori za 2021. godinu:

„ Osnovna prava

U oblasti osnovnih prava, zakonodavni i institucionalni okvir uglavnom je uspostavljen i Crna Gora nastavlja da ispunjava obaveze koje proizilaze iz međunarodnih instrumenata i zakona o ljudskim pravima. Međutim, i dalje postoje izazovi po pitanju učinkovitog sprovođenja. Učinkovitost istraga o prekomjernoj upotrebi sile od strane organa reda i zločinima iz mržnje mora se dodatno poboljšati. Ranjive grupe, uključujući Rome i Egipćane kao i osobe sa invaliditetom, i dalje doživljavaju višestruke oblike diskriminacije i teškoće u ostvarivanju svojih prava u upravnim i sudskim postupcima. Žene i dalje doživljavaju nejednakost u učešću u političkom i javnom životu i pristupu zapošljavanju i ekonomskim prilikama. Rodno zasnovano nasilje i nasilje nad djecom i dalje su pitanja koja izazivaju ozbiljnu zabrinutost. Incidenti etnički i vjerski motivisanih napada, zločina iz mržnje i govora mržnje i dalje su u porastu. Prošlogodišnje preporuke samo su djelimično ispunjene. Pristup pravdi, posebno ranjivih grupa, ostaje da se poboljša. Izmjene i dopune Zakona o slobodi vjeroispovijesti iz 2019. godine usvojene su u januaru 2021. godine.

U narednoj godini Crna Gora treba posebno da:

sprovede ključne neispunjene preporuke nadzornih tijela Ujedinjenih nacija (UN) i Savjeta Evrope (SE);

poboljša pravni i institucionalni okvir kako bi se obezbijedio bolji pristup pravdi, procesnim pravima i besplatnoj pravnoj pomoći žrtvama kršenja ljudskih prava i zločina, posebno djeci, ženama, manjinama, uključujući Rome i Egipćane i osobe sa invaliditetom;

završi usklađivanje sa pravnim tekovinama EU u oblasti zaštite podataka i unaprijedi kapacitet, profesionalnost i nezavisnost Agencije za zaštitu podataka i pristup dokumentima.“ (strana 28 Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2021. godinu)

„Kada je u pitanju promocija i ostvarivanje ljudskih prava, potrebno je dodatno ojačati institucionalne kapacitete, što podrazumijeva i odgovarajuća izdvajanja u budžetu. Spajanje Ministarstva za ljudska i manjinska prava sa Ministarstvom pravde krajem 2020. godine kao i organizacione i kadrovske promjene u vezi sa tim doprinijele su početnom usporavanju sprovođenja i praćenja strategija i politika za ljudska prava. Uspostavljen je regulatorni i institucionalni okvir za rad Zaštitnika ljudskih prava i sloboda (B status), a Zaštitnik ljudskih prava i sloboda se i dalje smatra institucijom sa najboljim uticajem i povjerenjem kada je u pitanju promocija i zaštita prava građana. Kapaciteti ove institucije da obrađuje pritužbe kao i kvalitet njenih odluka nastavljaju da se poboljšavaju. Ova institucija je osnažila svoju komunikaciju sa nadležnim organima i javnošću kao i vidljivost svog djelovanja. Njen budžet za 2021. godinu smanjen je za 5% u odnosu na 2020. godinu. U 2020. godini, Institucija je primila 1.075 pritužbi (889 u 2019. godini), prije svega u odnosu na prava djeteta, diskriminaciju, navodna kršenja procesnih prava, prekomjernu upotrebu sile od strane policije, zlostavljanje i mučenje u policijskim stanicama i ustanovama za pritvor, a izdala je 357 preporuka. Potrebno je da vlasti sistematičnije, djelotvornije i brže sprovode preporuke Zaštitnika. Kvalitet odluka Ustavnog suda i dalje se poboljšava u pogledu svijesti o i primjene standarda ljudskih prava i sudske prakse ESLjP-a. U septembru 2020. godine, Sud je po prvi put naredio da se zaustavi izručenje stranog građanina zbog rizika od mučenja i zlostavljanja. Činjenica da redovni sudovi ne prate uvijek odluke ovog suda i imaju različito tumačenje standarda ljudskih prava i dalje izaziva zabrinutost u vezi sa pravnom sigurnošću, pravom na konačnu presudu i trajanjem sudskih postupaka. U toku je priprema analize različitog tumačenja standarda ljudskih prava kada su u pitanju Vrhovni i Ustavni sud, naročito u vezi sa garancijama imovinskih prava. Povećava se broj zaostalih sudskih predmeta u proceduri pred Ustavnim sudom.

U pogledu sprečavanja mučenja i zlostavljanja, Crna Gora nastavlja da radi na ispunjavanju preporuka Evropskog odbora za sprečavanje mučenja i nečovječnog ili ponižavajućeg postupanja (CPT) iz februara 2019. godine. Još uvijek nisu završene izmjene i dopune Krivičnog zakonika u cilju usklađivanja sa preporukom UN-ovog Opšteg periodičnog pregleda za 2018. godinu da se izričito zabrani zastara za krivična djela mučenja i drugih oblika zlostavljanja. Nove instrukcije o postupanju policajaca prema pritvorenicima i uhapšenicima stupile su na snagu u aprilu 2021. godine. Kapaciteti nacionalnog preventivnog mehanizma (NPM) ugrađenog u Instituciju zaštitnika dodatno su ojačani te je NPM ispunio svoj godišnji plan posjeta za 2020. godinu. Institucija je obradila 201 predmet u 2020. godini, pri čemu se većina predmeta odnosila na Upravu za izvršenje krivičnih sankcija (129) i Upravu policije (39). Uz poštovanje policijskih procedura, Institucija je pronašla dokaze o povredi službene dužnosti i kršenju standarda ljudskih prava u četiri predmeta. Dodatno, prijavila je 11 slučajeva maltretiranja u zatvorima. U novembru 2020. godine, završila je istragu u dva predmeta koja su se odnosila na navode mučenja i maltretiranja tri pojedinca u policijskom pritvoru u maju 2020. godine. Pronašla je dokaze nečovječnog i ponižavajućeg postupanja u jednom predmetu i teške povrede službene dužnosti u pogledu procedura u drugom predmetu. Unutrašnja kontrola policije nije potvrdila navode maltretiranja u slučaju jednog od tri pojedinca, istraga tužilaštva još uvijek je u toku. Zaštitnik je dodatno potvrdio navode maltretiranja od strane policije u 11 predmeta u vezi sa vjerskim okupljanjima. U toku su disciplinski postupak protiv tri policajca i dodatne preliminarne istrage u pogledu dešavanja u Budvi u junu 2020. godine. U aprilu 2021. godine podignute su optužnice protiv pet policajaca i načelnika lokalne policijske stanice u vezi sa navodima maltretiranja tokom protesta u Pljevljima u maju 2020. godine. U 2020. godini,16 predmeta protiv 31 optuženog (policajca) u vezi sa krivičnim djelom maltretiranja bilo je u sudskoj proceduri. Sudski postupci su zaključeni u pet predmeta sa dvije osuđujuće i dvije oslobađajuće presude, kao i odbacivanjem optužnice protiv dva optužena. Uprkos ovom relativnom povećanju istražnih i predmeta krivičnog gonjenja, nedostaci prilikom unutrašnje kontrole, odužene i nedjelotvorne istrage, blage ili neodvraćajuće kazne i nekažnjivost počinilaca i dalje predstavljaju razloge za zabrinutost. Istrage policijskog nasilja i dalje ometa nedostatak vidljivih identifikacionih oznaka na policijskim uniformama.“ (str. 29 i 30 Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2021. godinu)

„Na planu nediskriminacije, nacrt izmjena Zakona o zabrani diskriminacije i dalje nije završen kako bi se obezbijedila potpuna usklađenost sa odredbama EU. Unaprijeđeni su kapaciteti Institucije zaštitnika kao antidiskriminatornog organa, a Institucija ima odgovarajuće nadležnosti da postupa po pritužbama zbog diskriminacije. Međutim, ukupni institucionalni okvir i dalje nije dovoljno spreman da se nosi sa povećanjem višestrukih oblika diskriminacije, naročito u kontekstu krize izazvane kovidom-19. U 2020. godini, Institucija zaštitnika primila je 220 pritužbi u vezi sa diskriminacijom (141 slučaj u 2019. godini) i 55 pritužbi u vezi sa pitanjima koja se odnose na rad i zapošljavanje. Sudski predmeti u oblasti nediskriminacije i dalje su rijetki. Došlo je do povećanja prijava vjerski i etnički motivisanih napada, zločina iz mržnje i govora mržnje. Prioritetna preporuka iz 2017. godine Evropske komisije za borbu protiv rasizma i netolerancije (ECRI) da se uspostavi sistem prikupljanja razvrstanih podataka o zločinima iz mržnje još uvijek nije sprovedena.“ (strana 34 Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2021. godinu),

Odbor za ljudska prava i slobode će razmatranjem Predloga zahtjeva za dodjelu budžetskih sredstava Zaštitniku ljudskih prava i sloboda Crne Gore za 2022. godinu /član 53 Zakona o Zaštitniku/ci ljudskih prava i sloboda Crne Gore/ realizovati 30. aktivnost, utvrđenu Planom aktivnosti Odbora za ljudska prava i slobode za 2021. godinu.

Podsjećanja radi, Delegacija Odbora za ljudska prava i slobode je posjetila instituciju Zaštitnika ljudskih prava i sloboda Crne Gore, 26. oktobra 2021. godine i tom prilikom predstavnici Odbora su se detaljno upoznali sa radom Institucije, kadrovskim kapacitetima, ali i finansijskim potrebama čije ispunjenje bi doprinijelo efikasnijem obavljanju aktivnosti Institucije.

***

Na sjednicu Odbora, u skladu sa članom 67 Poslovnika Skupštine Crne Gore, pozvani su:

zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore, mr Siniša Bjeković,
ministar finansija i socijalnog staranja, mr Milojko Spajić,
predsjednik Senata Državne revizorske institucije, dr Milan Dabović (u skladu sa Protokolom o saradnji između Skupštine Crne Gore i Državne revizorske institucije, potpisanim 11. maja 2018. godine i Konferencijom o saradnji između Državne revizorske institucije i Skupštine Crne Gore, održanom 25. i 26. februara 2021. godine),
Da učestvuju u radu sjednice pozvani su i predstavnici:

Delegacije Evropske unije u CG, šefica Delegacije, izvanredna i opunomoćena ambasadorka Oana Kristina Popa,

- NVO koja se bavi pitanjima ljudskih prava i sloboda i monitoringom rada Odbora za ljudska prava i slobode:

- “Građanska alijansa”, programski direktor Milan Radović.