.


(1) Informacija sa sastanka predsjednika Odbora za ljudska prava i slobode dr Halila Dukovića sa ekspertskom misijom ODIHR-a za oblast ljudskih prava, održanog u Podgorici 27. avgusta 2018. godine i sa Okruglog stola o položaju branitelja ljudskih prava, održanog u Podgorici 30. avgusta 2018. godine, i
(2) Informacija o posjeti učenika Gimnazije „Stojan Cerović“ i Srednje ekonomsko-ugostiteljske škole iz Nikšića i njihovih profesora Odboru za ljudska prava i slobode, održanoj 17. septembra 2018. godine i

.

U vezi sa prvom tačkom Dnevnog reda, polazeći od navoda iz Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2018. godinu:
„ Kada je riječ o pravima djeteta, postoji potreba za boljom koordinacijom politika pošto nijedna institucija nema ukupnu odgovornost za ovu oblast. U aprilu 2017. godine, usvojena je Strategija za prevenciju i zaštitu djece od nasilja u porodici za period 2017−2021. godina. Izmjene i dopune Porodičnog zakona obezbijedile su bolje procesne garancije za prava djeteta i za eksplicitnu zabranu fizičkog kažnjavanja. Međutim, potrebno je više napora da se obezbijedi adekvatna implementacija. Institucija Zaštitnika ljudskih prava i sloboda pojačala je svoj rad u ovoj oblasti i u porastu je broj prijava u vezi s djecom. Potrebno je više napora i da se riješi pitanje dječijeg prosjačenja i prisilnih dječijih brakova koji uglavnom pogađaju romsku zajednicu, kao i pitanje ukupnog nasilja nad djecom. Potrebna su poboljšanja i u postupanju prema maloljetnicima u zatvorima. Izaziva zabrinutost veoma mali broj prijavljenih slučajeva seksualnog nasilja nad djecom i sama identifikacija žrtava. Proces deinstitucionalizacije mora da se nastavi i treba da dobije podršku alternativnih usluga, kao što je hraniteljsko staranje, staranje u srodničkim porodicama i staranje bazirano u zajednici.“ (str. 28 i 29 Prevoda Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2018. godinu),

Odbor će razmatranjem Zaključnih zapažanja Komiteta UN za prava djeteta o Kombinovanom drugom i trećem periodičnom izvještaju Crne Gore o primjeni Konvencije UN o pravima djeteta /član 68 Poslovnika Skupštine Crne Gore - kontrolna uloga/, realizovati šestu aktivnost, utvrđenu Planom aktivnosti Odbora za ljudska prava i slobode za 2018. godinu, sačinjenim na osnovu: Rezolucije Evropskog parlamenta o Crnoj Gori, usvojene 16. marta 2017. godine, Nezvaničnog radnog dokumenta Evropske komisije o trenutnom stanju u poglavljima 23 i 24 u Crnoj Gori, od novembra 2017. godine, Strategije za vjerodostojnu perspektivu proširenja i pojačano angažovanje EU na Zapadnom Balkanu, usvojene 6. februara 2018, Programa rada Vlade Crne Gore za 2018. godinu, aktivnosti Skupštine Crne Gore i jednog broja nerealizovanih aktivnosti iz Plana aktivnosti Odbora za 2017. godinu.

Odbor za ljudska prava i slobode je svojim brojnim aktivnostima, u saradnji sa Zaštitnikom ljudskih prava i sloboda Crne Gore, nadležnim državnim organima, međunarodnim organizacijama sa sjedištem u Crnoj Gori i nevladinim organizacijama, doprinio napretku ostvarenom u oblasti zaštite prava djeteta.

Akcenat u Planovima rada Odbora u posljednjih šest godina, je između ostalog, bio na zaštiti prava djeteta u cilju dostizanja standarda definisanih Konvencijom UN o pravima djeteta.

Polazeći od činjenice da je u oktobru 2010. godine Crna Gora dobila obavezujuće Preporuke Komiteta UN za prava djeteta, na sjednici u decembru 2011. godine na kojoj su, u skladu sa članom 12 Konvencije UN za prava djeteta, učestvovala i djeca iz Dječijeg doma „Mladost“ u Bijeloj i Centra „1. jun“ Odbor je kao ključne i prioritetne Preporuke Komiteta UN za prava djeteta izdvojio: uspostavljanje sistema maloljetničkog pravosuđa, reformu sistema socijalne i dječije zaštite, pitanje diskriminacije i inkluzije romske djece, dostupnost zdravstvene zaštite za svu djecu, a posebno za djecu sa smetnjama u razvoju, nepostojanje ambulanti i savjetovališta za zdravlje adolescenata, zabranu fizičkog kažnjavanja u ustanovama i u porodici i izradu strategija za borbu protiv nasilja, zlostavljanja, zanemarivanja i eksploatacije djece.
Povodom Međunarodnog dana ljudskih prava 10. decembra 2013. Odbor je organizovao tematsku sjednicu posvećenu pravima djeteta, a u januaru 2014. godine, u saradnji sa Zaštitnikom ljudskih prava i sloboda Crne Gore i Delegacijom Skupštine CG u PSSE, Drugi regionalni sastanak parlamentarnih radnih tijela nadležnih za ljudska prava i prava djeteta sa ombudsmanima za djecu zemalja regiona na temu: „Prava djeteta- unapređenje položaja djeteta u cilju zaštite od svih vidova eksploatacije“, kao doprinos Kampanji Savjeta Evrope „Jedno od petoro“, dok je u decembru 2017, takođe povodom Međunarodnog dana ljudskih prava, organizovao Konferenciju na temu Prava djeteta, sa akcentom na zaštitu djece od svih vidova nasilja, u svjetlu Kampanje Vlade Crne Gore i UNICEF-a „Zaustavimo nasilje“.
U sklopu kontinuiranih aktivnosti posvećenih pravima djece, Odbor je u periodu od 2011. do 2018. godine razmotrio sledeće izvještaje: Poseban izvještaj o stanju ljudskih prava mentalno oboljelih lica smještenih u ustanovama, Poseban izvještaj o dječijem prosjačenju u Crnoj Gori, Izvještaj o seksualnom iskorišćavanju djece u Crnoj Gori, Izvještaj o zloupotrebi djece putem interneta u Crnoj Gori, Izvještaj o rezultatima sprovedenih istraživanja o zaštiti djece od eksploatacije i Izvještaj „Postupanje policije sa djecom“, koje je sačinio Zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore i, tim povodom, Odbor je donio Zaključke koje je proslijedio nadležnim organima na dalje postupanje.
U cilju sveobuhvatnog sagledavanja aktivnosti preduzetih na realizaciji preporuka UN Komiteta za prava djeteta iz 2010. godine Odbor je u okviru kontrolne i nadzorne uloge razmotrio Drugi i Treći periodični izvještaj Crne Gore o primjeni Konvencije UN o pravima djeteta za period od 2010. do 2015. godine, Alternativni izvještaj Zaštitnika ljudskih prava i sloboda Crne Gore o Drugom i Trećem periodičnom izvještaju Crne Gore o primjeni Konvencije UN o pravima djeteta i Izvještaj Zlatnih savjetnika Zaštitnika o primjeni preporuka UN Komiteta za prava djeteta i tim povodom donio Zaključke koje je proslijedio nadležnim organima na dalje postupanje.
Takođe, u skladu sa članom 68 Poslovnika Skupštine Odbor je razmotrio Strategiju za prevenciju i zaštitu djece od nasilja sa Akcionim planom 2017-2021. godina.
U skladu sa nadzornom ulogom, Odbor je organizovao i niz posjeta ustanovama u kojima borave djeca radi praćenja stanja i utvrđivanja stepena poštovanja njihovih prava.
Takođe, u cilju ostvarivanja direktnog kontakta sa građanima na lokalnom nivou radi praćenja implementacije zakona usvojenih u Skupštini, Odbor je organizovao osam javnih tribina, među kojima su tri o pravima djeteta na teme: „Prava djeteta-Implementacija Zakona o predškolskom vaspitanju i obrazovanju i Zakona o zaštiti od nasilja u porodici” (28. februar 2011. na Cetinju), „Prava djeteta- Implementacija Zakona o vaspitanju i obrazovanju djece sa posebnim obrazovnim potrebama“ (30. septembar 2011. u Kotoru) i „Prava djeteta- hraniteljstvo“, organizovana u saradnji sa Predstavništvom UNICEF-a u Crnoj Gori ( 2. mart 2015. u Herceg Novom).
Odbor je podržao i priključio se kampanjama: „Govorimo o mogućnostima“, “Naučimo ih nešto drugo”, “Svako dijete treba porodicu”, “Svi u vrtić” i “Zaustavimo nasilje”.


Uzimajući u obzir Preporuke iz Izvještaja o evaluaciji sistema za praćenje stanja dječjih prava u Crnoj Gori za period 2014-2017. godina, koji je na zahtjev UNICEF-a pripremila Coram International at Coram Children’s Legal Centre kojima se Skupštini, uključujući i sve skupštinske odbore koji se bave pitanjima djece, preporučuje:
- puno korišćenje ovlašćenja u pogledu traženja odgovora od Vlade u vezi sa postignućima u pogledu praćenja stanja dječjih prava, koristeći između ostalog nalaze iz izvještaja Ombudsmana, u cilju informisanja svojih razmatranja;
- podsticanje razvoja kulture odgovornosti i potpuno iskorištavanje svojih zakonskih ovlašćenja da od Vlade zatraže konkretne odgovore na izvještaje Ombudsmana o pitanjima koja se tiču djece,

Odbor za ljudska prava i slobode je Planom aktivnosti za 2018. godinu utvrdio:
1. Razmatranje Zaključnih zapažanja Komiteta UN za prava djeteta o Drugom i Trećem periodičnom izvještaju Crne Gore o primjeni Konvencije UN o pravima djeteta i
2. Konsultativno saslušanje Zaštitnika ljudskih prava i sloboda Crne Gore, ministra rada i socijalnog staranja, ministra zdravlja, ministra prosvjete, ministra pravde, ministra za ljudska i manjinska prava, ministra finansija i ministra unutrašnjih poslova na temu: “Implementacija Akcionog plana za sprovođenje Strategije za prevenciju i zaštitu djece od nasilja od 2017-2021. i aktivnosti preduzete na implementaciji preporuka iz Izvještaja o evaluaciji sistema za praćenje stanja dječjih prava u Crnoj Gori za period 2014-2017. koju je, na zahtjev UNICEF-a, pripremila Coram International at Coram Children’s Legal Centre” (član 73 Poslovnika Skupštine)- aktivnosti planirane za III kvartal 2018.

U vezi sa Trećom tačkom Dnevnog reda, polazeći od navoda iz Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2018. godinu:
“Temeljna prava
Nastavljene su reforme s ciljem daljeg usaglašavanja sa standardima EU i međunarodnim standardima u oblasti ljudskih prava, a ostvaren je napredak naročito kada je riječ o zakonodavstvu za zabranu diskriminacije. Crna Gora sada treba da obezbijedi adekvatne mehanizme za zaštitu posebno osjetljivih grupa od diskriminacije. Sprovođenje zakonodavstva i dalje je slabo, a treba da se povećaju institucionalni kapaciteti za ljudska prava. Romska i egipćanska manjina i dalje je najugroženija zajednica − najviše izložena diskriminaciji. Nasilje zasnovano na rodnoj pripadnosti i nasilje nad djecom takođe su i dalje ozbiljni problemi u zemlji.
Da bi se riješili ovi nedostaci, Crna Gora treba naročito da:
- dalje ojača institucije za ljudska prava i Ministarstvo za ljudska i manjinska prava, i da poveća njihovo poznavanje međunarodnih i evropskih standarda u oblasti ljudskih prava;
- ojača primjenu i zaštitu ljudskih prava i obezbijedi djelotvornu zaštitu žrtava povreda ljudskih prava i tako što će obezbijediti djelotovorne istrage zlostavljanja koje počine organi za sprovođenje zakona i slučajeva smrtnih ishoda i fizičkih napada na fizička lica, u skladu sa sudskom praksom Evropskog suda za ljudska prava (ESLJP);
- obezbijedi djelotvorno sprovođenje politika iz oblasti temeljnih prava o rodnoj ravnopravnosti, pravima djeteta i pravima Roma obezbjeđivanjem dovoljno sredstava iz budžeta za sprovođenje politika, poboljšanje kapaciteta nadležnih institucija i povećanje njihove međuinstitucionalne koordinacije.” (str. 24 i 25 Prevoda Izvještaja)

“U oblasti unapređenja i ostvarivanja ljudskih prava, Ministarstvo za ljudska i manjinska prava i institucija Zaštitnika ljudskih prava i sloboda i dalje dobijaju pomoć za jačanje svojih kapaciteta. Planira se da Ministarstvo za ljudska i manjinska prava poveća broj zaposlenih. Nekoliko aspekata rada kancelarije Ombudsmana je poboljšano, uključujući njegovu vidljivost, informisanje o sprovedenim aktivnostima i produktivnost. Međutim, i dalje ima prostora da se poveća njihova efikasnost i kvalitet njihovih mišljenja. Poboljšalo se povjerenje građana u ovu instituciju, što pokazuje i broj slučajeva koji im građani prijave. Porastao je i broj predmeta koji su pokrenuti na sopstvenu inicijativu Zaštitnika ljudskih prava i sloboda. Saradnja s organizacijama civilnog društva i dalje je pozitivna, ali bile bi poželjne sistematičnije konsultacije. Institucija Zaštitnika ljudskih prava i sloboda akreditovana je u okviru Globalnog saveza nacionalnih institucija za ljudska prava i ima status B. Finansijski resursi koji se opredjeljuju za rad Ministarstva za ljudska i manjinska prava i Instituciju Zaštitnika ljudskih prava i sloboda nijesu dovoljni da im omoguće efikasnost u vršenju njihovih poslova.
Što se tiče prevencije torture i zlostavljanja, Crna Gora je nastavila da radi na ispunjavanju preporuka Evropskog komiteta za prevenciju torture i nečovječnog i ponižavajućeg postupanja i kažnjavanja. Nacionalni mehanizam za prevenciju, čiji su kapacitet i nezavisnost ojačani, nastavio je da radi kao zasebni sektor institucije Zaštitnika ljudskih prava i sloboda. Incidenti policijske brutalnosti, prijavljeni početkom 2018. godine, i nedostaci i kašnjenja u istragama i krivičnom gonjenju u slučajevima navodnog nasilja počinjenog od strane službenika za sprovođenje zakona pokazuju da ima poteškoća u iskorjenjivanju zlostavljanja i uspostavljanju prakse odvraćajućih sankcija. To se odnosi i na slučajeve nasilja u zatvorima.“ (strana 25 Prevoda Izvještaja)
“U oblasti zabrane diskriminacije, izmjene i dopune Zakona o zabrani diskriminacije usvojene su u junu 2017. godine, a cilj im je dalje usklađivanje s pravnom tekovinom EU. Međutim, i dalje je malo sudskih predmeta u ovoj oblasti. Diskriminacija u zapošljavanju na osnovu političke pripadnosti i dalje se prijavljuje (pitanja diskriminacije u zapošljavanju obrađuju se i u Poglavlju 19). Rad institucije Zaštitnika ljudskih prava i sloboda u ovoj oblasti poboljšan je, ali njihovi kapaciteti treba dalje da se jačaju. Napredak ka inkriminisanju rasističkog govora i govora mržnje ostvaren je kroz nove izmjene i dopune Krivičnog zakonika u julu 2017. godine, ali broj slučajeva krivičnog gonjenja je i dalje mali.” (strana 28 Prevoda Izvještaja),

Odbor će razmatranjem Predloga zahtjeva za dodjelu budžetskih sredstava Zaštitniku ljudskih prava i sloboda Crne Gore za 2019. godinu / član 53 Zakona o Zaštitniku/ci ljudskih prava i sloboda Crne Gore/ realizovati sedmu aktivnost, utvrđenu Planom aktivnosti Odbora za ljudska prava i slobode za 2018. godinu.

Na sjednicu Odbora u proširenom sastavu, u skladu sa članom 67 Poslovnika Skupštine, pozvani su:

- ministar rada i socijalnog staranja, Kemal Purišić,
- generalni direktor Direktorata za socijalno staranje i dječju zaštitu u Ministarstvu rada i socijalnog staranja, Goran Kuševija,
- potpredsjednik Vlade za politički sistem, unutrašnju i vanjsku politiku i ministar pravde, Zoran Pažin,
- ministar za ljudska i manjinska prava, Mehmed Zenka,
- zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore, Šućko Baković,
- ministar finansija, Darko Radunović.


Da učestvuju u radu sjednice pozvani su i predstavnici:
- Delegacije Evropske unije u CG, šef Delegacije, izvanredni i opunomoćeni ambasador Aivo Orav,
međunarodnih organizacija sa sjedištem u Crnoj Gori:
- OEBS- šefica Misije, ambasadorka Maryse Daviet,
- UNDP- stalna predstavnica Fiona McCluney,
- UNICEF- šef Predstavništva, g. Osama Makkawi Khogali,
- UNHCR- predstavnica za Crnu Goru Roberta Montevecchi i

NVO koje se bave pitanjima ljudskih prava i sloboda i monitoringom rada Odbora:
- Centar za prava djeteta, izvršna direktorica Rajka- Cica Perović,
- Savez udruženja roditelja djece i omladine sa teškoćama u razvoju “Naša inicijativa”,izvršni direktor Milisav Korać i
- Građanska alijansa, predsjednik Boris Raonić.