.


U susret obilježavanju 20. juna- Međunarodnog dana izbjeglica, a polazeći od navoda u Izvještaju Evropske komisije o Crnoj Gori za 2019. godinu:
„Uprkos određenom napretku, naročito u oblastima pristupa zdravstvenoj zaštiti i stanovanju interno raseljenih lica, Romi i Egipćani, naročito domicilni, i dalje su suočeni sa ograničenim pristupom mogućnostima u različitim oblastima života, a žene su izložene dvostrukoj diskriminaciji. Budžet za period 2016-2020. godine za Strategiju za socijalnu inkluziju Roma i Egipćana i dalje je nedovoljan da se postignu ciljevi Strategije. Gotovo svi marginalizovani Romi i Egipćani u Crnoj Gori (94%) suočavaju se sa ozbiljnom materijalnom deprivacijom, dok je taj broj kod ne-romskog stanovništva koji živi u blizini 49%.
Došlo je do porasta u upisu romskih i egipćanskih učenika u predškolsko obrazovanje i obavezno obrazovanje, ali nije porasla i stopa završavanja tih nivoa obrazovanja. I stopa upisa (62%) i stopa završetka obrazovanja (34%) ostaju najniže na Zapadnom Balkanu. Implementirano je niz pozitivnih mjera, naročito postavljenje r omskih medijatora u obrazovanju, sa 18 angažovanih medijatora od školske godine 2018/19. Sistem za utvrđivanje rizika od ranog odustajanja od obrazovanja postoji i usvojen je protokol za prevenciju i djelovanje u slučaju ranog odustajanja od školovanja. Nedovoljna se pažnja posvećuje obrazovanju odraslih. Uprkos aktivnim mjerama zapošljavanja, stopa zaposlenosti među marginalizovanim Romima i Egipćanima bila je samo 15% tokom 2017. godine, dok je kod ne-romske populacije koja živi u blizini stopa zaposlenosti bila 38%. Neformalno zapošljavanje i dalje je veliko i u poređenju sa podacima iz 2011. godine vidi se negativan trend. Velika većina marginalizovanih Roma i Egipćana ima zdravstveno osiguranje, iako je došlo do povećanja jaza u odnosu na neromska naselja. Tri romska zdravstvena medijatora zaposlena su u državnim domovima zdravlja.
Neki Romi i Egipćani korisnici su stambenih rješenja kroz Regionalni stambeni program i program za trajno rješavanje pitanja za stanovnike kampa na Koniku. Međutim, i dalje ostaje jaz kada se napravi poređenje sa ne-romskim naseljima po pitanju pretrpanosti i pristupa javnim servisima. Vlasti treba dinamično i pozitivno da riješe poboljšanje stambenih uslova za domicilne Rome i Egipćane, rješavajući u isto vrijeme rizik prisilnog iseljenja i pomažući im i dalje u procesu legalizacije. Posjedovanje dokumentacije o civilnom statusu među marginalizovanim Romima i Egipćanima je u porastu i sada ih oko 96% posjeduje izvod iz matične knjige rođenih, a 83% starijih od 16 godina imaju i nacionalnu ličnu kartu. Nedostaju sistemska rješenja i institucionalni odgovor na rizike od dječjeg prosjačenja i ranih brakova među romskom djecom.
Što se tiče interno raseljenih lica, predato je ukupno 15.197 zahtjeva za trajno ili privremeno boravište, od čega je rješeno 14.956. Za 12.308 lica izdata je dozvola za prebivalište a 615 lica dobilo je boravišnu dozvolu, dok je 2.365 zahtjeva odbačeno jer je dokumentacija bila nepotpuna ili su predate dvije prijave. „Što se tiče interno raseljenih lica, predato je ukupno 15.197 zahtjeva za trajno ili privremeno boravište, od čega je rješeno 14.956. Za 12.308 lica izdata je dozvola za prebivalište a 615 lica dobilo je boravišnu dozvolu, dok je 2.365 zahtjeva odbačeno jer je dokumentacija bila nepotpuna ili su predate dvije prijave.“ (strana 32 Prevoda Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2019. godinu)
„Crna Gora je nastavila blisku saradnju sa Bosnom i Hercegovinom, Hrvatskom i Srbijom u okviru procesa Sarajevske deklaracije, čiji je cilj nalaženje održivih rješenja za oko 74.000 lica koja su postala izbjeglice i raseljena lica usljed oružanih sukoba u bivšoj Jugoslaviji tokom devedesetih godina dvadesetog vijeka. Izgradnja, kupovina stanova i podjela građevinskog materijala u okviru Regionalnog stambenog programa nastavila je da napreduje u cijeloj zemlji, a potrebe i zainteresovanost za stambena rješenja u različitim opštinama i dalje su veliki. Izazovi ostaju i u vezi sa obezbjeđivanjem da korisnici Regionalnog stambenog fonda mogu održivo da obezbijede sredstva za život i da se potpuno integrišu u društvo.“ (strana 32 Prevoda Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2019. godinu),
i kontinuiteta višegodišnjih aktivnosti Odbora za ljudska prava i slobode posvećenih praćenju ostvarivanja prava raseljenih i interno-raseljenih lica u Crnoj Gori,
Odbor će razmatranjem Završnog izvještaja o realizaciji Strategije za trajno rješavanje pitanja raseljenih i interno-raseljenih lica u Crnoj Gori sa posebnim osvrtom na oblast Konik 2017-2019. godina /član 68 Poslovnika Skupštine Crne Gore- kontrolna uloga/, realizovati trinaestu aktivnost, utvrđenu Planom aktivnosti Odbora za ljudska prava i slobode za 2020. godinu.

****
Na sjednicu Odbora u proširenom sastavu, u skladu sa članom 67 Poslovnika Skupštine Crne Gore, pozvani su:
- ministar unutrašnjih poslova, Mevludin Nuhodžić,
- zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore, mr Siniša Bjeković,
- ministar rada i socijalnog staranja, Kemal Purišić,
- ministar za ljudska i manjinska prava, Mehmed Zenka,
- ministar prosvjete, dr Damir Šehović,
- ministar zdravlja, dr Kenan Hrapović.

Da učestvuju u radu sjednice pozvani su i predstavnici:
- Delegacije Evropske unije u CG, šef Delegacije, izvanredni i opunomoćeni ambasador Aivo Orav,
- UNHCR, predstavnica za Crnu Goru Roberta Montevecchi i
- savjetnica UN za ljudska prava, Anjet Lanting,

- NVO-e koja se bavi pitanjima ljudskih prava i sloboda i monitoringom rada Odbora za ljudska prava i slobode:
- “Građanska alijansa”, programski direktor Milan Radović.