- Usvajanje Zapisnika sa 12. sjednice Odbora, održane 15. jula 2021. godine -

***

U vezi sa prvom tačkom Dnevnog reda, polazeći od navoda u Izvještaju Evropske komisije o Crnoj Gori za 2020. godinu: „Što se tiče prava djeteta, Vlada je u maju 2019. godine usvojila novu strategiju za ostvarivanje prava djeteta (za period 2019-2023) sa akcionim planom za period 2019-2020. Treba opredijeliti dovoljno sredstava kako bi se omogućilo sprovođenje aktivnosti strategije. Potrebno je ojačati ulogu i mandat Savjeta za prava djeteta kako bi mogao efikasno da vrši svoju funkciju mehanizma za koordinaciju na međuministarskom nivou. Smjernice za odgovor zdravstvenog sektora za djecu i adolescente koji su žrtve nasilja, namijenjene za povećanje otkrivanja i prijavljivanja, dovršene su u novembru 2019. godine. Do sada je napredak u ovoj oblasti i dalje ograničen. Glavni izazovi uključuju nedovoljne nacionalne kapacitete za sprovođenje multisektorskih i holističkih intervencija za sprečavanje i rješavanje nasilja nad djecom. Veoma mali broj prijavljenih slučajeva seksualnog nasilja nad djecom i dalje izaziva zabrinutost zbog nedovoljnog prijavljivanja i identifikacije žrtava. Djeca s invaliditetom suočavaju se sa preprekama u pristupu kvalitetnom zdravstvu, obrazovanju, uslugama socijalne i dječje zaštite i ograničenom uključivanju u društvo. Namjenska kampanja o mentalnom zdravlju djece pokrenuta je 2019. godine. Sistem za licenciranje pružalaca usluga organizacija civilnog društva u sistemu socijalne zaštite dalje je razvijen tako da obuhvati pružanje usluga dnevnog boravka za djecu iz ugroženih porodica, terenske radnike i SOS telefonske linije za djecu. Međutim, takve usluge uglavnom se finansiraju iz projekata i zahtijevaju održivije javno finansiranje. U martu 2020. godine pokrenuta je kampanja za podizanje svijesti javnosti protiv ugovorenih dječjih brakova, u saradnji nadležnih organa, socijalnih službi i civilnog društva. Potrebni su dalji napori u oblasti deinstitucionalizacije i pravde prilagođene djeci, rješavanja dječjih brakova i prosjačenja, poboljšanja podrške djeci s invaliditetom i njihovim porodicima i rješavanja siromaštva i poboljšanju socijalne inkluzije i zdravstvenog stanja ranjive djece. Crna Gora se podstiče da poveća minimalnu starosnu dob za stupanje u brak na 18 godina, što preporučuju Konvencija o eliminaciji svih oblika diskriminacije žena i specijalni izvjestilac Ujedinjenih nacija za trgovinu ljudima.'' (strana 36 Radne verzije prevoda Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2020. godinu koju je pripremila Kancelarija za evropske integracije),

Odbor će, u okviru kontrolne i nadzorne uloge Skupštine Crne Gore, razmotriti Poseban izvještaj „Položaj djece u domovima učenika/internatima u Crnoj Gori“, koji je Skupštini Crne Gore podnio Zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore u skladu sa članom 48 Zakona o Zaštitniku/ci ljudskih prava i sloboda Crne Gore.

Imajući u vidu da ostvarivanje prava djece na obrazovanje podrazumijeva jednaku dostupnost svih obrazovnih programa za svu djecu, u skladu sa njihovim sposobnostima i željama, bez ikakve diskriminacije po bilo kom ličnom svojstvu i da je neophodno obezbijediti mogućnost da se djeca školuju i van mjesta svog prebivališta, što zahtijeva da svakom djetetu koje se školuje van mjesta prebivališta budu obezbijeđeni adekvatan smještaj i ishrana, podrška u učenju, vaspitanje i svi drugi uslovi za njegov fizički, mentalni, duhovni, moralni, psihološki i društveni razvoj, Odbor cijeni važnim dobijanje informacija o uslovima boravka djece u domovima učenika/internatima i stepenu ostvarivanja njihovih prava u ovim ustanovama.

U vezi sa drugom i trećom tačkom Dnevnog reda, polazeći od navoda u Izvještaju Evropske komisije o Crnoj Gori za 2020. godinu: „Crna Gora je postigla određeni napredak u oblasti borbe protiv trgovine ljudima. Početni bilans rezultata konsolidovan je 2019. godine, odražavajući usmjereniji i bolje koordiniran pristup otkrivanju krivičnih djela trgovine ljudima. Crna Gora je u 2019. godini imala 11 predmeta trgovine ljudima, u različitim fazama postupka, uključujući tri slučaja trgovine unutar organizovane kriminalne grupe. U dva predmeta žrtve su bile žene. U novembru 2019. godine izrečena je jedna pravosnažna osuđujuća presuda kojom su određene neviđeno stroge zatvorske kazne. Dva predmeta bila su u toku pred sudom. U januaru 2020. godine, crnogorska policija otkrila je mrežu trgovine ljudima sa Tajvana, što je dovelo do hapšenja 93 osobe, u najvećem predmetu trgovine ljudima na Zapadnom Balkanu ikada. Početkom 2020. godine, pokrenute su četiri nove istrage trgovine ljudima u kojima je učestvovalo 6 osoba.

Ojačani su institucionalni kapaciteti za borbu protiv trgovine ljudima pod vođstvom multidisciplinarnog tijela koje nadgleda sprovođenje Strategije za borbu protiv trgovine ljudima. Više tužilaštvo u Podgorici nastavlja nadzor nad predmetima nižih instanci koji mogu predstavljati elemente trgovine ljudima. Ministarstvo unutrašnjih poslova osnovalo je odjeljenje zaduženo za identifikaciju i upućivanje žrtava i usvojilo standardne operativne procedure. Tokom prvih šest mjeseci 2020. godine, status žrtve dobila su 44 lica, od kojih je 43 smješteno u specijalizovana skloništa. U lokalnim policijskim jedinicama imenovano je i obučeno 16 kontakt tačaka za identifikaciju žrtava. Pokrenuta je kampanja za podizanje svijesti javnosti, uključujući TV prilog o rizicima trgovine ljudima. Dvanaest nevladinih organizacija koristi državne grantove za preventivne i zaštitne aktivnosti, a jedna NVO vodi SOS telefon 24 sata dnevno, 7 dana u nedjelji. Moraju se nastaviti napori na konsolidaciji početnog bilansa rezultata u oblasti trgovine ljudima, proaktivnom identifikovanju žrtava trgovine ljudima, pružanju pomoći žrtvama, povećavanju broja krivičnog gonjenja i osuđujućih presuda i daljem podizanju svijesti, obuci i koordinaciji aktivnosti. '' (strana 45 Radne verzije prevoda Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2020. godinu koju je pripremila Kancelarija za evropske integracije),

Odbor će, u okviru kontrolne i nadzorne uloge Skupštine Crne Gore, razmotriti III GRETA Izvještaj o implementaciji Konvencije SE za borbu protiv trgovine ljudima u Crnoj Gori i Akcioni plan za sprovođenje Strategije za borbu protiv trgovine ljudima za period 2019-2024, za 2021. godinu i Izvještaj o realizaciji Akcionog plana za sprovođenje Strategije za borbu protiv trgovine ljudima za period 2019-2024. za 2020. godinu.

Razmatranje navedenih dokumenata realizuje se u sklopu višegodišnjih kontinuiranih aktivnosti Odbora za ljudska prava i slobode posvećenih borbi protiv trgovine ljudima, među kojima se izdvajaju:

- sastanci predstavnika Odbora za ljudska prava i slobode sa članovima GRETA delegacije (novembar 2011, oktobar 2015. i mart 2020. godine),

- učešće predstavnika Odbora na Međunarodnoj radionici „Saradnja evropskih parlamentaraca u borbi protiv trgovine ljudima u zemljama Zapadnog Balkana”, održanoj u Beogradu (17. i 18. maj 2017),

- sastanak predsjednika Odbora sa specijalnom izvjestiteljkom UN za borbu protiv trgovine ljudima, posebno ženama i djecom Marijom Gracijom Đamarinaro (6. novembar 2019),

- razmatranje Posebnog izvještaja o dječijem prosjačenju u Crnoj Gori (novembar 2011), Izvještaja o seksualnom iskorišćavanju djece u Crnoj Gori (februar 2013) i Izvještaja o rezultatima istraživanja o zaštiti djece od eksploatacije, koje je Zaštitnik dostavio Odboru za ljudska prava i slobode (novembar 2013),

- organizovanje Drugog regionalnog sastanka parlamentarnih radnih tijela nadležnih za ljudska prava i prava djeteta sa ombudsmanima za djecu zemalja regiona, čime je Crna Gora dala svoj doprinos Kampanji Savjeta Evrope “Jedno od petoro”- kampanji protiv seksualnog iskorišćavanje djece (21. i 22. januar 2014. u Danilovgradu),

- razmatranje Strategije za borbu protiv trgovine ljudima za period 2019-2024. godine i Akcionog plana za implementaciju Strategije za borbu protiv trgovine ljudima za 2019. godinu (46. sjednica Odbora, 3. decembar 2019) i

- održavanje Javne tribine i Tematske sjednice Odbora povodom obilježavanja Međunarodnog dana Roma (8. april 2019. i 7. april 2021).

Cilj održavanja sjednice je prikupljanje najnovijih informacija i podataka od predstavnika nadležnih institucija, organa i organizacija o do sada realizovanim aktivnostima u ovoj oblasti u funkciji predstojeće posjete specijalne izvjestiteljke UN za borbu protiv trgovine i seksualne eksploatacije djece, uključujući dječju prostituciju, dječju pornografiju i povezane zloupotrebe djece Mame Fatima Singhateh Crnoj Gori, planirane od 8. do 16. septembra 2021. godine.

***

Na sjednicu Odbora, u skladu sa članom 67 Poslovnika Skupštine Crne Gore, pozvani su:

- zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore, mr Siniša Bjeković,

- ministar unutrašnjih poslova, mr Sergej Sekulović,

- ministarka prosvjete, nauke, kulture i sporta, dr Vesna Bratić,

- ministar finansija i socijalnog staranja, mr Milojko Spajić,

- ministarka zdravlja, dr Jelena Borovinić- Bojović,

- v.d. direktora Uprave policije, Zoran Brđanin,

- direktor Zavoda za školstvo, Rešad Sijarić,

- v. d. predsjednika Vrhovnog suda Crne Gore, Stanka Vučinić,

- v.d. Vrhovnog državnog tužioca, Dražen Burić,

- rukovoditeljka Operativnog tima za borbu protiv trgovine ljudima, Vesna Jovićević.

Da učestvuju u radu sjednice pozvani su i predstavnici:

- Delegacije Evropske unije u CG, šefica Delegacije, izvanredna i opunomoćena ambasadorka Oana Cristina Popa,

međunarodnih organizacija sa sjedištem u Crnoj Gori:

- Predstavništva UNICEF-a u Crnoj Gori, šef Juan Santander,

- Sistema Ujedinjenih nacija, savjetnica UN za ljudska prava Anjet Lanting,

- Misije OEBS-a u Crnoj Gori, zamjenica šefa Misije Siv-Katrine Leirtroe,

- Kancelarije Međunarodne organizacije za migracije u Crnoj Gori, šefica Kancelarije Dušica Živković,

NVO-a koje se bave pitanjima ljudskih prava i sloboda i monitoringom rada Odbora za ljudska prava i slobode:

- “Građanska alijansa”, programski direktor Milan Radović,

- NVO „Centar za prava djeteta Crne Gore“, izvršna direktorica Rajka Cica Perović,

- Institut za socijalnu i obrazovnu politiku- ISOP, izvršni direktor i rukovodilac Skloništa za žrtve trgovine ljudima mr Mitar Radonjić,

- NVO „Mladi Romi“, izvršni direktor Samir Jaha,

- NVO Romska organizacija mladih „Phiren Amenca“ Podgorica, osnivač Elvis Beriša.