ministra prosvjete mr Miomira Vojinovića, ministra rada i socijalnog staranja Admira Adrovića, ministra zdravlja Dragoslava Šćekića i ministra ljudskih i manjinskih prava Fatmira Gjeke na temu „Implementacija Preporuka sadržanih u Izvještaju o post-zakonodavnom nadzoru nad Zakonom o zabrani diskriminacije lica sa invaliditetom i Zaključka Odbora za ljudska prava i slobode, donesenog povodom razmatranja Izvještaja o post-zakonodavnom nadzoru nad Zakonom o zabrani diskriminacije lica sa invaliditetom na Trećoj sjednici Odbora, održanoj 21. januara 2021. godine“.
.



U vezi sa prvom tačkom Dnevnog reda, donošenjem Plana aktivnosti za 2022. godinu Odbor za ljudska prava i slobode nastavlja uspostavljenu praksu, započetu donošenjem Plana aktivnosti Odbora za period od decembra 2010. do oktobra 2011. godine, na osnovu ocjena, zamjerki i preporuka iz Izvještaja Evropske komisije, sa ciljem da se doprinese planskom, sistematskom i koordinisanom djelovanju radi što efikasnijeg i kvalitetnijeg ispunjavanja obaveza koje nas očekuju na putu evropskih integracija.

Veoma važnim smatramo ukazati i na podršku evropskih poslanika procesu pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji, iskazanu i u Saopštenju od 23. juna 2022. godine nakon razmatranja Izvještaja o Izvještaju Evropske komisije o Crnoj Gori za 2021. godinu.

„Crna Gora: političke tenzije usporavaju napredak reformi u vezi sa Evropskom unijom

Parlament kaže da Crna Gora treba da unaprijedi svoje izborne i pravosudne reforme i svoju borbu protiv organizovanog kriminala i korupcije.

Poslanici Evropskog parlamenta pozdravljaju kontinuiranu posvećenost Crne Gore evropskim integracijama, ponavljajući svoj stav da napredak zemlje u procesu pridruživanja i dalje zavisi od ispunjavanja uslova vezanih za vladavinu prava.

U Izvještaju koji je usvojen u četvrtak sa 506 glasova „za”, 50 glasova „ protiv” i 35 glasova „uzdržanih”, razočarani su što od 2017. godine nijedno od 33 pregovaračka poglavlja o pristupanju nije zatvoreno, što usporava pozitivnu reputaciju Crne Gore i status zemlje na Zapadnom Balkanu koja je najdalje napredovala u procesu pridruživanja EU.

Politička odlučnost nove Vlade mogla bi podstaći reformski proces

U Izvještaju se poziva na inkluzivan politički dijalog i posvećenost svih parlamentarnih partija u Crnoj Gori prevazilaženju trenutne polarizovane političke klime. Poslanici Evropskog parlamenta kažu da je ovo ključno za postizanje političke stabilnosti neophodne da zemlja nastavi sa značajnim napretkom u ključnim reformama vezanim za EU, posebno u izbornim i pravosudnim reformama i borbi protiv organizovanog kriminala i korupcije…” (preuzeto sa web sajta Evropskog parlamenta, 23. juna 2022. godine)

Tokom 2022. godine Odbor za ljudska prava i slobode nastaviće realizaciju aktivnosti u okviru procesa pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji. Posebna pažnja biće posvećena praćenju realizacije obaveza utvrđenih revidiranim akcionim planovima Vlade Crne Gore za poglavlja 23 i 24 kako bi, shodno svojoj nadležnosti, Odbor dao doprinos ispunjenju preporuka Evropske komisije i izgradnji efikasnih institucija i društva vladavine prava, kao preduslova za dalji demokratski razvoj države Crne Gore.

Plan aktivnosti Odbora za ljudska prava i slobode za 2022. godinu sačinjen je na osnovu:

- Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2021. godinu i

- jednog broja nerealizovanih aktivnosti iz Plana aktivnosti Odbora za 2021. godinu.

Polazeći od obaveze daljeg snaženja Odbora za ljudska prava i slobode i kontinuiteta s aktivnostima ovog radnog tijela u prethodnom periodu, posebnu pažnju u ovoj godini, Odbor će posvetiti aktivnostima i nadležnim institucijama koje treba da obezbijede veću efikasnost u oblasti: zaštite od diskriminacije, prevencije torture, zaštite prava lica lišenih slobode, zaštite ličnih podataka, prava lica sa invaliditetom, sa posebnim akcentom na prava djece sa teškoćama u razvoju i zaštitu prava djeteta u cilju dostizanja standarda definisanih Konvencijom UN o pravima djeteta, zbog čega je u Planu aktivnosti za 2022. godinu, kao i prethodnih godina, akcenat usmjeren na aktivnosti koje se odnose na:

implementaciju donešenih zakona, jačanjem kontrolne uloge Odbora (čl. 68, 73, 75 i 162 Poslovnika Skupštine Crne Gore),
zaštitu od diskriminacije,
prevenciju torture i drugih oblika nečovječnog, surovog ili ponižavajućeg postupanja, u skladu sa preporukama Evropskog komiteta za sprečavanje mučenja i nečovječnog ili ponižavajućeg postupanja ili kažnjavanja (CPT),
zaštitu prava lica lišenih slobode,
zaštitu ličnih podataka,
zaštitu prava lica sa invaliditetom, sa posebnim akcentom na djecu sa teškoćama u razvoju,
zaštitu prava djeteta u cilju dostizanja standarda definisanih Konvencijom UN o pravima djeteta i
intenziviranje međunarodne saradnje sa subjektima koji se bave pitanjima zaštite ljudskih prava i sloboda, savjetodavnim tijelima Savjeta Evrope i Evropske unije, daljim jačanjem konstruktivne uloge koju Crna Gora ima u regionalnoj saradnji i nastavkom saradnje koju Odbor ima sa odgovarajućim radnim tijelima drugih parlamenata, kao i učešćem članova Odbora na seminarima, konferencijama i drugim međunarodnim aktivnostima, na poziv međunarodnih organizacija, u skladu sa čl. 208, 209 i 210 Poslovnika Skupštine Crne Gore.
Kao i prethodnih godina, Odbor će u svom radu zadržati multisektorski pristup i nastaviti saradnju sa institucijom Zaštitnika ljudskih prava i sloboda Crne Gore, nadležnim državnim organima koji se bave pitanjima ljudskih prava i sloboda, međunarodnim organizacijama i nevladinim sektorom, a jedan broj aktivnosti, kroz institute kontrolne funkcije Skupštine, posvetiće praćenju implementacije zakona i realizacije zaključaka Skupštine i ovog Odbora.

U vezi sa drugom tačkom Dnevnog reda, polazeći od navoda u Izvještaju Evropske komisije o Crnoj Gori za 2021. godinu:

„U oblasti zabrane diskriminacije, Nacrt izmjena i dopuna Zakona o zabrani diskriminacije tek treba završiti da bi se obezbijedilo da je u potpunosti usklađen sa odredbama EU. Kapaciteti Ombudsmana kao tijela za borbu protiv diskriminacije su se poboljšali i kancelarija Ombudsmana ima potrebne kompetencije da rješava pritužbe u slučajevima diskriminacije. Međutim, ukupni institucionalni okvir ostaje nedovoljno pripremljen za rješavanje porasta višestrukih oblika diskriminacije, naročito u kontekstu krize kovid-19. Tokom 2020. godine, kancelarija Ombudsmana primila je 220 pritužbi na diskriminaciju (tokom 2019. godine bilo ih je 141) i 55 pritužbi koje su se odnosile na pitanja rada i zapošljavanja. Sudski predmeti u oblasti zabrane diskriminacije i dalje su rijetki. Došlo je do porasta u prijavljivanju vjerski i etnički motivisanih napada, zločina iz mržnje i govora mržnje. Prioritetna preporuka Evropske komisije protiv rasizma i netolerancije (ECRI) iz 2017. godine da se uvede sistem prikupljanja disagregiranih podataka o zločinima mržnje još nije implementirana.“ (strana 35 Prevoda Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2021. godinu)

“Što se tiče prava djeteta, pandemija kovida-19 negativno je uticala na uslove života i pristup obrazovanju, usluge specijalne njege i medicinsko-socijalne usluge za djecu, naročito onu djecu iz porodica koje su u neprivilegovanom položaju i djecu sa smetnjama u razvoju. Pandemija je takođe povećala rizik od nasilja u porodici i seksualnog nasilja. Kapaciteti stručnjaka koji rade sa djecom u konfliktu sa zakonom su ojačani, uključujući i kroz pružanje obuke za stručnjake u oblasti besplatne pravne pomoći i pravde po mjeri djeteta. Međuresorna radna grupa pripremila je analizu sudskih predmeta koji uključuju djecu i dala preporuke za dalja poboljšanja u tretmanu djece u građanskim postupcima i pravdi po mjeri djeteta. Usvojene su smjernice za rad službi za profesionalnu podršku djeci u konfliktu sa zakonom i djeci žrtvama i svjedocima krivičnih djela. Treba implementirati dalje konkretne mjere da se poboljša zakonodavstvo o zaštiti djece, kako je predviđeno nacionalnom Strategijom za ostvarivanje prava djeteta (2019-2023). U junu 2021. godine, konstituisan je novi nacionalni Savjet za prava djeteta, koji djeluje kao međuresorni koordinacioni mehanizam i kojim predsjedava potpredsjednik Vlade. Crna Gora i dalje treba da ispuni preporuke monitoring tijela Ujedinjenih nacija da podigne minimalnu starost potrebnu za stupanje u brak, jer praksa ugovorenih dječjih brakova među romskim i egipćanskim zajednicama ostaje pitanje za zabrinutost. Od juna 2020. godine, Nacionalna SOS telefonska linija za djecu dostupna je 24 sata dnevno, svaki dan u sedmici. Treba uložiti potrebne resurse u osnivanje službi za zaštitu žrtava u zdravstvenom i socijalnom sektoru i podršku porodicama i službe za rad u zajednici (engl. outreach services), kako je planirano nacionalnom Strategijom za sprečavanje i zaštitu djece od nasilja. U novembru 2020. godine Ombudsman je pozvao na obustavljanje gradnje doma za djecu bez roditeljskog staranja, jer su ti planovi u suprotnosti sa nacionalnom obavezom da se vrši deinstitucionalizacija.

Što se tiče prava osoba s invaliditetom, usklađivanje nacionalnog zakonodavstva sa Konvencijom UN o pravima osoba s invaliditetom još uvijek nije obezbijeđeno, ni u vezi sa definicijom invaliditeta. Novi Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju osoba s invaliditetom je u pripremi. Savjet za brigu o osobama s invaliditetom nije se sastajao od svog osnivanja u junu 2020. godine. Akcioni plan za prilagođavanje javnih objekata za lica smanjene pokretljivosti i osobe s invaliditetom za period 2019-2020. godine nije u potpunosti realizovan. Osobe s invaliditetom i dalje se suočavaju sa višestrukim oblicima diskriminacije. Kriza izazvana pandemijom kovida-19 značajno je pogoršala njihovu situaciju po pitanju pokretljivosti, dostupnosti javnih servisa i informacija, zapošljavanja, zdravstva i obrazovanja. Ostaje da se riješe nedostaci vezani za ugrađivanje prava osoba s invaliditetom u sve sektore i politike. Uz to, ne postoji usaglašeni koncept invaliditeta u zakonodavstvu. Međutim, reforma Nacionalnog sistema za utvrđivanje invaliditeta je u toku. Nedostaju strategije koje se bave višestrukom diskriminacijom žena i djevojčica s invaliditetom, deinstitucionalizacijom i održivim finansiranjem servisa baziranih u porodici i zajednici za djecu sa smetnjama u razvoju i njihove porodice.“ (str. 36 i 37 Prevoda Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2021. godinu),

Odbor za ljudska prava i slobode će donošenjem odluke o kontrolnom saslušanju, u skladu sa članom 75 Poslovnika Skupštine Crne Gore, stvoriti uslove za realizaciju kontrolnog saslušanja koje je prethodno bilo utvrđeno Planom aktivnosti Odbora za 2021. godinu.