(1) Zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore – član 53 stav 3 Zakona o Zaštitniku/ci ljudskih prava i sloboda Crne Gore („Službeni list CG“, br. 42/11 i 32/14), u okviru Programa 12 020 - Zaštita ljudskih prava i sloboda (str. 317 i 318 - 50201),

(2) Ministarstvo ljudskih i manjinskih prava u okviru programa: 12 025- Unapređenje i zaštita ljudskih i manjinskih prava i promocija rodne ravnopravnosti, 20 021- Zaštita, očuvanje i razvoj kulturne baštine, 12 013- Upravljanje ljudskim i materijalnim resursima Ministarstva ljudskih i manjinskih prava (str. 256, 257, 258 i 259 - 40401),

(3) Agencija za zaštitu ličnih podataka i slobodan pristup informacijama u okviru Programa 12 021 - Zaštita ličnih podataka i slobodan pristup informacijama (str. 329 i 330 - 51001),

(4) Fond za zaštitu i ostvarivanje manjinskih prava u okviru Programa 12 025 - Unapređenje i zaštita ljudskih i manjinskih prava i promocija rodne ravnopravnosti (str. 347 i 348 - 52601),

(5) Centar za očuvanje i razvoj kulture manjina Crne Gore u okviru Programa 20 021 - Zaštita, očuvanje i razvoj kulturne baštine (str. 257 – Ministarstvo ljudskih i manjinskih prava - 41401) i

(6) Nacionalni savjeti u okviru Programa 12 025 - Unapređenje i zaštita ljudskih i manjinskih prava i promocija rodne ravnopravnosti (Aktivnost 12025001005) (strana 256 - Ministarstvo ljudskih i manjinskih prava - 41401)

- u domenu obezbjeđivanja dovoljnih budžetskih sredstava za sprovođenje politike inkluzivnog obrazovanja na svim nivoima:

- Ministarstvo prosvjete i Zavod za školstvo, u okviru Programa 19 032 - Uređenje, nadzor i razvoj svih nivoa obrazovnog sistema (Aktivnost 19 032 001 006- Inkluzivno obrazovanje (str. 164 – Ministarstvo prosvjete– 40701 i str. 167, 168 i 169 – Zavod za školstvo – 40704)
- i u domenu obezbjeđivanja održivosti funkcionisanja dnevnih centara za djecu i mlade sa smetnjama u razvoju:

- Ministarstvo rada i socijalnog staranja, u okviru Programa 22 025- Socijalna zaštita, Potprogram – Prava iz oblasti boračke, invalidske i dječje zaštite, Aktivnost- Regulisanje prava iz oblasti socijalne, boračke i invalidske zaštite- Transferi opštinama (str. 291);

U vezi sa prvom tačkom Dnevnog reda, polazeći od navoda u Izvještaju Evropske komisije o Crnoj Gori za 2022. godinu:

- Osnovna prava

Crna Gora je umjereno pripremljena u oblasti osnovnih prava. Zakonodavni i institucionalni okvir je uglavnom uspostavljen i Crna Gora nastavlja sa ispunjavanjem svojih međunarodnih obaveza u pogledu ljudskih prava. Međutim, i dalje je potrebno uložiti dodatne napore da se okvir u potpunosti primijeni. Izvještajni period obilježen je povećanom polarizacijom i podjelama u društvu. Najranjivije grupe u društvu su sve više bile izložene diskriminaciji, govoru mržnje i krivičnim djelima počinjenim iz mržnje. Povećan broj femicida uz nedovoljnu reakciju od strane vlasti, javno izražena mizoginija, rodno zasnovano nasilje i nasilje nad djecom predstavljaju ozbiljnu zabrinutost. Potrebno je uložiti više napora da se osigura pristup pravdi i ostvarivanje prava u upravnim i sudskim postupcima, posebno za ugrožene grupe.

Prošlogodišnje preporuke su samo djelimično ispunjene i ostaju važeće. U narednoj godini Crna Gora treba posebno da:

→ direktor Agencije je obavijestio medije o neprekidnoj zloupotrebi prava na pristup informacijama, ističući da je od 3.491 pritužbi primljenih u periodu januar-april 2022. godine, skoro polovinu podnio advokat iz Podgorice vezano za platne spiskove nastavnika podgoričkih škola. Kako navode iz Agencije, ovi zahtjevi nijesu usmjereni na pristup podacima, već na sticanje materijalne koristi po osnovu sudskih troškova (radi se o navodno nekoliko stotina hiljada eura);

→ prečisti regulativu kako bi se: povećala zaštita od nasilja u porodici, diskriminacije, govora mržnje i krivičnih djela počinjenih iz mržnje; poštuje preporuke UN-ovog Opšteg periodičnog pregleda iz 2018. godine po pitanju zabrane roka zastare krivičnih djela mučenja i drugih oblika zlostavljanja; da se u potpunosti uskladi sa Zakonom o istopolnim partnerstvima iz 2020. godine; da se u potpunosti uskladi sa Fakultativnim protokolom uz Konvenciju o pravima djeteta; kriminalizuje sve oblike braka sa osobom mlađom od 18 godina i uskladi zaštitu podataka o ličnosti;

→ unaprijedi međuinstitucionalnu saradnju u cilju učinkovitije zaštite od svih vrsta diskriminacije, boljeg pristupa pravdi, punog uživanja procesnih prava i besplatne pravne pomoći za žrtve kršenja ljudskih prava i zločina, posebno za djecu, žene, pripadnike manjina, uključujući Rome i Egipćane i osobe sa invaliditetom;

→ obezbijedi punu funkcionalnost Ustavnog suda i usaglašeno tumačenje sudske prakse Evropskog suda za ljudska prava (ESLjP) i evropskih i međunarodnih standarda ljudskih prava u cijelom sudskom sistemu.“ (str. 32 i 33 Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2022. godinu, objavljenog 2. oktobra 2022- nezvaničan prevod)

„Što se tiče unapređenja i ostvarivanja ljudskih prava, neophodno je dalje ojačati institucionalne kapacitete, uključujući i dodjelu odgovarajućih finansijskih sredstava. Temeljne promjene u rukovodstvu i strukturi Ministarstva, kao i politički pristrasna imenovanja i razrješenja tokom izvještajnog perioda uticala su na njegovo učinkovito funkcionisanje i rezultirala usporavanjem izrade novih zakona, strategija i politika o ljudskim pravima, kao i usporavanjem u sprovođenju i praćenju postojećih. Uspostavljen je regulatorni i institucionalni okvir za funkcionisanje Zaštitnika ljudskih prava i sloboda. Dodijeljen mu je status „B”od strane Pododbora za akreditaciju Globalnog saveza nacionalnih institucija za ljudska prava. Institucija Zaštitnika ljudskih prava i sloboda i dalje se doživljava kao institucija za najboljim uticajem i povjerenjem po pitanju unapređenja i zaštite prava građana. U medijima su često citirani stavovi ove institucije. Nastavljeno je unapređenje kapaciteta Institucije za postupanje po pritužbama i kvaliteta njenih odluka. Nakon smanjenja budžeta za 2021. godinu od oko 6% u odnosu na 2020, usvojeni budžet za 2022. porastao je za 7,6% u poređenju sa 2021. godinom. Zaštitnik je u junu 2021. godine objavio specijalni izvještaj o stanju djece u domovima učenika i internatima u Crnoj Gori. Institucija je 2021. godine radila na 1.123 pritužbe (poređenja radi u 2020. na 1.975), od kojih je 968 primljeno tokom 2021. godine, a 155 su prenesene iz 2020. Institucija je tokom 2021. završila 904 predmeta, a 219 odgodila za 2022. Završeni predmeti su se odnosili na građanska prava, ekonomska, socijalna i kulturna prava, zabranu diskriminacije, prava djeteta i pravo na pravično suđenje. Institucija je utvrdila kršenje prava u 124 predmeta i dala mišljenje sa 343 preporuke nadležnim organima. Poboljšano je sistematsko, učinkovito i brzo praćenje preporuka Zaštitnika od strane nadležnih organa.

Što se tiče sprečavanja mučenja i lošeg postupanja, Komitet Ujedinjenih nacija protiv torture je u maju 2022. zaključio da je Crna Gora samo djelimično sprovela preporuke iz 2014. godine o obezbjeđivanju ili jačanju pravnih mjera zaštite za pritvorenike, sprovođenju brzih, nepristrasnih i djelotvornih istraga i krivičnom gonjenju osumnjičenih i kažnjavanju počinilaca torture ili lošeg postupanja. Evropski odbor za sprečavanje mučenja i nečovječnog ili ponižavajućeg postupanja ili kažnjavanja (CPT) obavio je ad hok posjetu Crnoj Gori u junu 2022. godine. Izmjene i dopune Krivičnog zakonika radi usklađivanja sa Opštim periodičnim pregledom Ujedinjenih nacija u cilju zabrane zastare za krivična djela mučenja i drugih oblika lošeg postupanja još uvijek nisu donesene. Nedostaci u unutrašnjoj kontroli, dugotrajne i neučinkovite istrage, blage kazne koje nemaju odvraćajući karakter i nekažnjivost počinilaca nasilja i dalje su razlozi za zabrinutost. Vlada treba da poveća svoje napore da sprovede učinkovite, djelotvorne i nezavisne istrage u cilju rješavanja policijskog mučenja, kršenja i nezakonite upotrebe mjera prinude. Organizacije građanskog društva koje su sprovodile monitoring posjete uočile su povećan broj policajaca koji su upoznati i primjenjuju uputstva iz aprila 2021. o postupanju sa pritvorenicima i uhapšenim licima. Zvanična evaluacija sprovođenja uputstava predviđena je za kraj 2022. Nacionalni preventivni mehanizam osnažen je imenovanjem zamjenika Nacionalnog preventivnog mehanizma u decembru 2021. godine. Nacionalni preventivni mehanizam nije funkcionisao u punom kapacitetu tokom većeg dijela 2021. godine zbog uticaja COVID-19 na zaposlene. Tokom izvještajnog perioda, Nacionalni preventivni mehanizam je obradio 91 predmet, od čega se najveći broj odnosi na Upravu za izvršenje krivičnih sankcija (46) i policiju (11). Nacionalni preventivni mehanizam je pronašao dokaze nehumanog i ponižavajućeg postupanja u dva predmeta; obrada sedam predmeta je u toku.

Nacionalni preventivni mehanizam je pokrenuo 27 predmeta zbog postupanja policijskih službenika tokom ustoličenja Mitropolita u Cetinjskom manastiru dana 5. septembra 2021. godine. Od toga, 21 predmet se odnosio na upotrebu hemijskih sredstava, jedan na prekoračenje ovlašćenja, dva na ograničavanje slobode kretanja, dva za uništavanje i oštećenje imovine drugih lica te jedan koji se odnosi na pravo na obavještavanje. U dva predmeta utvrđena je povreda prava; u dva predmeta nije utvrđena povreda, dok su u druga dva predmeta podnosioci pritužbi upućeni na druge pravne ljekove. Obrada postupaka u preostalim predmetima koji se odnose prevashodno na prekomjernu upotrebu hemijskih sredstava je u toku. Uprkos uvođenju vidljivih identifikacionih oznaka (imena, prezimena, broja službenih znački itd.) na policijskim uniformama i zaštitnih šljemova kojima se omogućava identifikacija i efikasna istraga, njihova upotreba nije sistematska.” (str. 33, 34 i 35 Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2022. godinu- nezvaničan prevod)

“Po pitanju zaštite ličnih podataka, Crna Gora je nastavila rad na približavanju pravnoj tekovini EU. Očekuje se da će Nacrt zakona o zaštiti podataka o ličnosti biti finalizovan na jesen 2022. godine. U toku je rad na usklađivanju sa drugim relevantnim djelovima pravne tekovine EU koji se odnose na istraživanje, otkrivanje ili gonjenje počinilaca krivičnih djela ili izvršenje krivičnih sankcija. Kadrovski kapacitet Agencije za zaštitu podataka o ličnosti i slobodan pristup informacijama treba dodatno ojačati. Broj pritužbi se povećava, ali opšta svijest o pitanjima zaštite ličnih podataka i dalje je niska. Od 15. juna 2021. do 23. juna 2022. godine Agencija je izvršila 105 nadzora u oblasti zaštite podataka o ličnosti. Međutim, rad Agencije bio je blokiran nakon razrješenja predsjednika i jednog člana Savjeta Agencije od strane Parlamenta u decembru 2021. U avgustu 2022. godine, Skupština je imenovala novog predsjednika i jednog člana Savjeta i 12. avgusta 2022. godine održana je konstitutivna sjednica Savjeta Agencije u novom sastavu.

Nekoliko stotina odštetnih zahtjeva koji se odnose na zaštitu ličnih podataka u toku je pred sudovima. Tužbe su uslijedile nakon odluke prvostepenog suda u maju 2021. godine o obeštećenju zbog objavljivanja spiska osoba koje podliježu mjerama samoizolacije zbog COVIDa-19 od strane vlasti u proljeće 2020. godine, što je od strane Ustavnog suda u julu 2020. proglašeno kršenjem ustavnog prava na privatnost. Crna Gora još nije potpisala Protokol Savjeta Evrope o izmjenama i dopunama Konvencije o zaštiti pojedinaca u vezi sa automatskom obradom ličnih podataka iz 2018. godine (CETS 223).” (str. 35 i 36 Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2022. godinu- nezvaničan prevod)

“Pravni okvir i institucionalne mehanizme za unapređenje i zaštitu prava pripadnika manjina treba značajno unaprijediti, u potpunosti implementirati i primjenjivati. U julu 2021. Vlada je usvojila Akcioni plan za sprovođenje Strategije manjinske politike 2019-2023. za period 2021-2022. koji uključuje aktivnosti manjinskih savjeta, organa lokalne samouprave i nevladinih organizacija. Podaci o njegovom sprovođenju nijesu dostupni. Nije obezbijeđen jednak tretman manjina u Parlamentu. Crna Gora je podnijela svoje državne izvještaje u okviru Okvirne konvencije za zaštitu nacionalnih manjina i Evropske povelje o regionalnim ili manjinskim jezicima. Praćenje i evaluacija projekata koje finansira Fond za zaštitu i ostvarivanje manjinskih prava ostaju nedovoljno transparentni. 2021. godine Ombudsman se bavio jednim slučajem diskriminacije manjina koji se odnosi na postupke pred pravosudnim organima (2019: dva slučaja). Zabrinjavajući trend napada govorom mržnje i diskriminacije manjine na lokalnom nivou je nastavljen, uz ograničen odgovor relevantnih vlasti. Pored nekoliko privatnih medija na jezicima manjina, javni emiter RTCG emituje niz TV i radio emisija na albanskom i romskom jeziku. Pravo manjina da koriste i da se obrazuju na sopstvenom jeziku i dalje se poštuje. Nacionalne manjine su zastupljene u javnosti, u organima odlučivanja i javnoj upravi.

Strategija za socijalnu inkluziju Roma i Egipćana 2021-2025. i njen Akcioni plan za 2021. godinu usvojeni su u septembru 2021. Akcioni plan 2022-2023, uz Izvještaj o implementaciji Akcionog plana za 2021. godinu, usvojeni su u avgustu 2022. godine.

Po prvi put, i u skladu sa strateškim okvirom EU za Rome 2020-2030, anticiganizam se tretira kao specifičan oblik diskriminacije. Romi i Egipćani su najugroženiji i najdiskriminisaniji među licima koja pripadaju manjinama; njihova socio-ekonomska situacija je pogoršana tokom pandemije COVID-19. U januaru 2022. godine, Romski savjet je podnio inicijativu Skupštini za smanjenje cenzusa za političku zastupljenost Roma u Zakonu o izboru odbornika i poslanika. Skupštinski odbor za sveobuhvatnu reformu izbornog zakonodavstva je odgovoran za ovo pitanje. Nije bilo dešavanja u ovom pogledu.

Nacionalna kontakt tačka za Rome (NRCP) nije imenovana od avgusta 2020. godine. Umjesto nje, postoji načelnik Odjeljenja za inkluziju Roma i Egipćana u okviru Direktorata za ljudska prava Ministarstva ljudskih i manjinskih prava koji radi sa ograničenim finansijama, resursima, institucionalnim autoritetom ili sposobnošću međuministarske koordinacije.

U poređenju sa prethodnim godinama, postoji trend povećanja izdvojenog budžeta za aktivnosti koje podržavaju inkluziju Roma, ali nedostaje odgovarajuće planiranje i praćenje, kao što je finansijska kontrola. U septembru 2021. Ministarstvo pravde i ljudskih i manjinskih prava dodijelilo je 320.000 eura organizacijama civilnog društva za 21 projekat o socijalnoj inkluziji i promociji i zaštiti ljudskih prava Roma i Egipćana u Crnoj Gori.

Tokom školske 2021/2022. godine osnovne škole je pohađalo 1.856 učenika romske nacionalnosti, sa 207 Roma u srednjem obrazovanju i 12 studenata. U predškolskom vaspitanju i obrazovanju je 192 romske djece. Dok postoji porast obuhvata romske djece u osnovnom i srednjem obrazovanju, očigledan je pad u predškolskom i univerzitetskom obrazovanju.

Značajno povećanje broja srednjoškolaca u poređenju sa prethodnim godinama takođe je rezultat mentorske podrške u okviru projekta finansiranog od strane EU. Prema Istraživanju UNICEF-a o višestrukim indikatorima, samo 77% romske i egipćanske djece osnovnoškolskog uzrasta pohađa školu, a samo 7% djece srednjoškolskog uzrasta (15–18) u romskim naseljima pohađa srednju ili višu školu, za razliku od opšte populacije gdje 88% djece pohađa srednju školu. Tokom 2021/2022. u sedam opština bila su zaposlena 22 romska medijatora u obrazovanju. Sve u svemu, kvalitet obrazovanja romske djece i dalje izaziva veliku zabrinutost.

Uz pomoć Romskog savjeta za saradnju 2021. godine je završeno mapiranje romskih naselja u Crnoj Gori. Ukupno 14 opština u kojima žive uglavnom Romi je mapirano, uključujući 32 romska naselja. Izazovi ostaju u primorskim opštinama, gdje privatno vlasništvo nad zemljom može dovesti do deložacija romskih porodica koje tamo borave.

Iako oko 90% Roma ima zdravstvene knjižice, pristup zdravlju se pogoršao zbog pandemije COVID-19. Trenutno Ministarstvo zdravlja za stalno zapošljava tri Roma i Egipćana kao zdravstvene medijatore. Postoji velika potreba da se njihov broj poveća, posebno da bi se olakšao pristup zdravstvu raseljenim i interno raseljenim Romima.

Na evidenciji Nacionalne službe za zapošljavanje na dan 21. april 2022. bilo je 1.335 Roma i Egipćana (739 žena), što predstavlja 2,6% od ukupnog broja registrovanih nezaposlenih. Oko 96% registrovanih Roma ima najniži nivo obrazovanja i manje od 1% ima srednje obrazovanje, što ograničava opseg mogućnosti zaposlenja. Kontinuirano se organizuju javni radovi i programi sezonskih radova, sa ograničenim dugoročni efektom.

Romski i egipćanski medijatori u zdravstvu, zapošljavanju i socijalnoj zaštiti i dalje se angažuju putem projekata sa ograničenim trajanjem i potrebno je u potpunosti ih integrisati u sistem i dati im ugovore o radu na neodređeno vrijeme.

Oko jedne trećine (32,5%) djevojaka uzrasta 15-19 godina i oko jedan od šest dječaka (15,8%) su trenutno u braku ili u zajednici. Još uvijek nema dokaza da su dječje prosjačenje i dječji brakovi sistematski adresirani.

Ombudsman je u prethodnom periodu primio nekoliko pritužbi koje se odnose na diskriminaciju i govor mržnje prema romskoj zajednici. Pritužbe su se odnosile na govor mržnje, pitanja stanovanja, kao i radno-pravni status romskih obrazovnih medijatora.

Romski jezik se ne uči u školama.“ (str. 43 i 44 Izvještaja Evropske komisije o Crnoj Gori za 2022. godinu- nezvaničan prevod),

- kao i tačke 10 Zaključka Odbora za ljudska prava i slobode donesenog povodom razmatranja Izvještaja o post-zakonodavnom nadzoru nad Zakonom o zabrani diskriminacije lica sa invaliditetom na Trećoj sjednici Odbora, održanoj 21. januara 2021. godine:

„10. Imajući u vidu da još uvijek nije uspostavljena funkcionalna komunikacija i koordinacija između nadležnih komisija za usmjeravanje djece sa posebnim obrazovnim potrebama, obrazovnih ustanova i Ministarstva prosvjete, nauke, kulture i sporta i da postoje nejasnoće u pogledu nadležnosti i obaveza države i lokalnih samouprava, Odbor ukazuje na potrebu uspostavljanja funkcionalne komunikacije i koordinacije između komisija, obrazovnih ustanova i Ministarstva prosvjete, nauke, kulture i sporta kako bi se uvid u potrebe djece ostvarivao kvalitetno, a problemi rješavali blagovremeno i uz poštovanje najboljeg interesa djeteta.

Takođe, Odbor ukazuje da je neophodno unaprijediti međusektorsku saradnju i kapacitete ključnih institucija zaduženih za sprovođenje zakona, kao i da je potrebno obezbijediti dovoljno sredstava iz budžeta za sprovođenje politike inkluzivnog obrazovanja na svim nivoima'',

- i tačke 6 Zaključaka Skupštine Crne Gore 27. saziva donesenih na Osmoj sjednici Prvog redovnog (proljećnjeg) zasijedanja u 2022. godini, povodom razmatranja Predloga zaključaka Odbora za ljudska prava i slobode povodom kontrolnog saslušanja ministra rada i socijalnog staranja (predstavnica Ministarstva rada i socijalnog staranja), ministra prosvjete, ministra zdravlja (predstavnika Ministarstva zdravlja) i ministra pravde na temu „Rad dnevnih centara za djecu sa smetnjama u razvoju i osobe sa invaliditetom u Crnoj Gori, sa posebnim akcentom na praćenje realizacije Zaključka Odbora za ljudska prava i slobode sa Konsultativnog saslušanja, održanog 25. septembra 2019. godine na temu „Rad dnevnih centara za djecu sa smetnjama u razvoju i osobe sa invaliditetom u Crnoj Gori” i Preporuka iz Analize intersektorske podrške različitih sistema djeci sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori, koju su pripremile ekspertkinje angažovane od strane UNICEF-a”, dana 28. jula 2022. godine:

„ 6. Skupština je upoznata da se do objekata za dnevne centre najčešće dolazilo tako što su lokalne samouprave davale objekte koji su uz određena finansijska sredstva međunarodnih partnera izgrađeni ili rekonstruisani i da lokalne samouprave plaćaju zarade zaposlenih, snose materijalne troškove koji se odnose na prevoz djece, grijanje, dok je država od formiranja prvog dnevnog centra participirala sa mjesečnim iznosom od 150 eura po korisniku. U međuvremenu su se desile izmjene, pa su pojedini dnevni centri ostali bez te mjesečne participacije od 150 eura.

Imajući u vidu da su dnevni centri za djecu i mlade sa smetnjama u razvoju trenutno u velikom problemu zbog određenih nejasnoća u finansiranju, jer je ova usluga vrlo skupa, a sredstva lokalnih samouprava su limitirana zato što opštine svakog dana ostaju bez prihoda, način njihovog finansiranja treba postaviti na drugačiji način, a pravila o finansiranju moraju biti jasna i ne smiju se dozvoliti različita postupanja, Skupština Crne Gore poziva Ministarstvo rada i socijalnog staranja da, u partnerstvu sa Ministarstvom finansija, Ministarstvom zdravlja, Ministarstvom prosvjete i Zajednicom opština, uz podršku Predstavništva UNICEF-a u Crnoj Gori, uradi istraživanje o različitim modelima finansiranja dnevnih centara, kao i da uradi fiskalnu procjenu finansiranja dnevnih centara za djecu sa smetnjama u razvoju, utvrdi preciznu cijenu koštanja usluge po djetetu na lokalnom nivou i sačini jasne preporuke za finansiranje i podjelu nadležnosti između nacionalnog i lokalnog nivoa u finansiranju ove usluge, jer je država odgovorna da napravi koncept finansiranja dnevnih centara za djecu sa smetnjama u razvoju i mora postojati kontinuitet u pružanju usluga kako bi se nivo ljudskih prava lica sa invaliditetom i djece sa teškoćama u razvoju unaprijedio.

Skupština predlaže da se do trajnog i održivog rješavanja ovog problema nastavi sa već uspostavljenim modelom finansiranja koji podrazumijeva učešće države u plaćanju usluge dnevnog boravka kako djeca sa smetnjama u razvoju i njihovi roditelji ne bi bili dovedeni u nepovoljnu situaciju i kako se ne bi ugrozio opstanak dnevnih centara.

Skupština ocjenjuje da je veoma važna dobra komunikacija između predstavnika državnih institucija i lokalnih samouprava kako bi se jasno i na vrijeme znalo ko i koliko može participirati, kao i da je važan adekvatan model finansiranja usluga u sistemu socijalne i dječje zaštite, jer kad se ustanovi licencirani pružalac usluge, to mora pratiti jasna cijena koštanja i ne može se licenciranim pružaocima usluga tražiti da dodatno apliciraju za sredstva namijenjena nevladinom sektoru ili nekom drugom.“,



Odbor za ljudska prava i slobode će, u skladu sa članom 137 stav 2 Poslovnika Skupštine Crne Gore, razmotriti Predlog zakona o Budžetu Crne Gore za 2023. godinu.

***

Na sjednicu Odbora, u skladu sa članom 67 Poslovnika Skupštine Crne Gore, pozvani su:

- ministar finansija, mr Aleksandar Damjanović,

- v.d. generalnog direktora Direktorata za državni budžet u Ministarstvu finansija, Bojan Paunović,

- zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore, mr Siniša Bjeković,

- predsjedavajući Senatom Državne revizorske institucije, senator Nikola N. Kovačević (u skladu sa Protokolom o saradnji između Skupštine Crne Gore i Državne revizorske institucije, potpisanim11. maja 2018. godine i Konferencijom o saradnji između Državne revizorske institucije i Skupštine Crne Gore, održanom 25. i 26. februara 2021. godine),

- ministar ljudskih i manjinskih prava, Fatmir Gjeka,

- ministar prosvjete, mr Miomir Vojinović,

- ministar rada i socijalnog staranja, Admir Adrović,

- v.d. direktorica Zavoda za školstvo, Zoja Bojanić- Lalović,

- predsjednik Savjeta Agencije za zaštitu ličnih podataka i slobodan pristup informacijama, mr Željko Rutović,

- direktor Fonda za zaštitu i ostvarivanje manjinskih prava, Emir Dacić,

- direktor Centra za očuvanje i razvoj kulture manjina Crne Gore, Salko Luboder,

- predsjednik Srpskog nacionalnog savjeta u Crnoj Gori, dr Momčilo Vuksanović,

- predsjednik Hrvatskog savjeta u Crnoj Gori, Zvonimir Deković,

- predsjednik Albanskog nacionalnog savjeta u Crnoj Gori, Faik Nika,

- predsjednik Romskog savjeta, Mensur Šaljaj,

- predsjednik Bošnjačkog vijeća u Crnoj Gori, Ejup Nurković,

- predsjednik Savjeta Muslimanskog naroda Crne Gore, Sabrija Vulić,

- v.d. generalnog sekretara Zajednice opština Crne Gore, Refik Bojadžić,

direktorica Dnevnog centra za djecu sa smetnjama i teškoćama u razvoju- Herceg Novi, Dragica Kosić,

- NVO koje se bave pitanjima ljudskih prava i sloboda i monitoringom rada Odbora za ljudska prava i slobode:

- “Građanska alijansa”, programski direktor Milan Radović i

- „Institut alternativa", istraživačica javnih politika Milena Muk.



- Usvajanje Zapisnika sa 30. sjednice Odbora, održane 26. oktobra 2022. godine -